Je hebt €85.000 op je spaarrekening staan en vraagt je af of dat geld veilig is als je bank morgen omvalt. Het antwoord is: waarschijnlijk wel, maar er zijn voorwaarden waar de meeste spaarders nauwelijks bij stilstaan. Het depositogarantiestelsel bestaat in Nederland al decennia, maar hoe het precies werkt, wanneer je uitbetaling krijgt en wat er geldt bij buitenlandse banken of gezamenlijke rekeningen, is voor veel mensen onduidelijk. Wij van Schatrijk.nl duiken in de details, zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Dag één: je bank gaat failliet, wat gebeurt er dan?
Op het moment dat een bank failliet wordt verklaard, grijpt De Nederlandsche Bank (DNB) direct in. DNB is de toezichthouder en tegelijk de uitvoerder van het depositogarantiestelsel in Nederland. Binnen 24 uur na het uitspreken van een faillissement stelt DNB officieel vast dat de bank haar verplichtingen niet meer kan nakomen. Op dat moment wordt het garantiestelsel geactiveerd.
In die eerste week beginnen de praktische voorbereidingen. DNB werkt samen met een uitvoerende partij, vaak een andere bank of een gespecialiseerde instelling, om de uitbetaling te organiseren. Je hoeft zelf in deze fase niets te doen. Jouw gegevens zijn bekend bij de failliete bank en DNB gebruikt die om de uitkering voor te bereiden.
Binnen 7 werkdagen na de faillissementsdatum wordt het gedekte bedrag uitbetaald. Dat klinkt snel, en dat is het ook. De Europese richtlijn waarop het Nederlandse stelsel is gebaseerd, schrijft deze termijn voor. In de praktijk gaat het geld rechtstreeks naar een nieuwe rekening die voor jou wordt aangemaakt, of het wordt overgemaakt naar een rekening die je zelf opgeeft via giraal betalen.
De basisgrens van 100.000 euro: wat telt mee?
De bekende grens van 100.000 euro geldt per persoon, per bank. Maar let op: alle rekeningen die je bij dezelfde bank aanhoudt, worden bij elkaar opgeteld. Dat betekent je spaarrekening, je betaalrekening én eventuele deposito’s tellen allemaal mee voor dat ene bedrag van 100.000 euro.
Heb je 60.000 euro op een spaarrekening, 20.000 euro op een deposito en 5.000 euro op je betaalrekening, allemaal bij dezelfde bank? Dan is je totaal 85.000 euro en ben je volledig gedekt. Maar heb je 110.000 euro staan, dan ben je die bovenste 10.000 euro kwijt als de bank omvalt. Die valt in de failliete boedel en je bent gewone schuldeiser voor dat gedeelte.
Hoe DNB de uitkering in de praktijk regelt
DNB beheert het Deposit Guarantee Fund, het fonds waaruit de uitkeringen worden betaald. Banken die in Nederland actief zijn met een volledige Nederlandse vergunning, dragen verplicht bij aan dit fonds. De hoogte van de bijdrage hangt af van de omvang van de bank en haar risicoprofiel.
Als het fonds niet groot genoeg zou zijn om alle uitkeringen te dekken, kan de overheid bijspringen. In de praktijk is het fonds bedoeld om de eerste klap op te vangen bij het faillissement van een middelgrote bank. Bij een grote systeembank zijn er daarnaast andere Europese vangnetten actief.
De wettelijke terugbetalingstermijn van 7 werkdagen is de maximale termijn. DNB streeft ernaar dit zo snel mogelijk te regelen, zodat je zo min mogelijk financiële hinder hebt.
Tijdelijk hogere dekking: wanneer heb je recht op 500.000 euro bescherming?
Dit is de regeling die de meeste spaarders missen. Er bestaat een tijdelijk hogere dekking (THD) van maximaal 500.000 euro voor mensen die tijdelijk een groot bedrag op hun rekening hebben staan door een specifieke levensgebeurtenis. Denk aan:
- De verkoop van je woning (de verkoopopbrengst staat even op je rekening)
- Het ontvangen van een erfenis
- Een echtscheidingsuitkering of de verdeling van gemeenschappelijk vermogen
- Een ontslagvergoeding of vertrekpremie van je werkgever
De bescherming geldt voor maximaal 3 maanden na het moment waarop het geld op je rekening is bijgeschreven. Je moet die situatie wel kunnen aantonen. Bewaar dus je koopakte, de verklaring van erfrecht of het echtscheidingsconvenant zorgvuldig. Zonder bewijs is de THD moeilijk te claimen.
Wij van Schatrijk.nl raden iedereen die een huis heeft verkocht of een erfenis verwacht aan om deze documentatie te bewaren, zelfs als je denkt er nooit gebruik van te maken. Het kost niets en kan je potentieel veel geld schelen.
Wat wordt er niet gedekt?
Het depositogarantiestelsel dekt uitsluitend tegoeden in geld. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk leidt het tot verwarring. Wat niet wordt gedekt:
- Beleggingen zoals aandelen, obligaties en fondsen
- Crypto-assets, ook als je die via je bank aanhoudt
- Levensverzekeringen en lijfrenteproducten
- Geld op een zakelijke rekening van een besloten vennootschap (bv)
Die laatste nuancering is belangrijk. Heb je een eenmanszaak? Dan tel jij als de rekeninghouder en val je als persoon wél onder het stelsel, tot 100.000 euro. Maar als je een bv hebt, is de bv een aparte rechtspersoon en heeft die geen toegang tot de particuliere garantie. Heb je als dga zowel een privérekening als een zakelijke rekening bij dezelfde bank, dan tellen die gescheiden.
Buitenlandse banken actief in Nederland: let hier op
Steeds meer Nederlanders sparen via apps en platforms bij buitenlandse banken. Denk aan banken uit Litouwen, Malta of andere EU-landen die in Nederland actief zijn via een bijkantoor. Die banken vallen onder het garantiestelsel van hun thuisland, niet onder het Nederlandse.
Dat kan praktische gevolgen hebben. Als een Litouwse bank failliet gaat en jij spaart daar via een Nederlandse app, moet je je claim indienen bij het Litouwse depositogarantiestelsel. De procedure kan langer duren en de communicatie verloopt in een andere taal.
Hoe controleer je dit concreet? Ga naar het register op de website van DNB (dnb.nl) en zoek de bank op bij de vergunde instellingen. Staat de bank geregistreerd met een volledige Nederlandse bankvergunning? Dan val je onder het Nederlandse stelsel. Staat er dat het gaat om een bijkantoor van een buitenlandse instelling? Dan moet je uitzoeken welk land het thuisland is en wat de garantieregels daar zijn.
Spaargeld boven de grens verdelen: zo doe je het slim
Heb je meer dan 100.000 euro spaargeld? Dan is spreiden over meerdere banken de meest voor de hand liggende oplossing. Elk saldo bij een aparte bank met een eigen bankvergunning geeft je opnieuw recht op 100.000 euro bescherming.
Heb je een partner? Dan biedt een gezamenlijke rekening extra ruimte. Op een rekening met twee rekeninghouders wordt de dekking berekend per persoon, wat neerkomt op 200.000 euro bescherming voor die ene gezamenlijke rekening. Let wel: als een van beide partners ook nog een eigen rekening bij dezelfde bank heeft, tellen alle saldi van die persoon bij elkaar op.
Fiscaal zijn er geen haken en ogen aan het spreiden zelf, maar bij meerdere rekeningen bij meerdere banken houdt je administratie wat meer werk. In box 3 geef je al je tegoeden toch op, ongeacht bij hoeveel banken ze staan. Praktisch gezien raden wij aan om niet bij meer dan drie of vier banken te spreiden, want je overzicht verslechtert snel en de winst aan dekking wordt daarna marginaal tenzij je een echt groot vermogen hebt.
Drie dingen die je nu concreet kunt doen
Stap 1: Controleer of jouw bank een volledige Nederlandse vergunning heeft. Zoek de naam van je bank op via het register op dnb.nl. Dit duurt twee minuten en geeft je meteen duidelijkheid over welk stelsel op jou van toepassing is.
Stap 2: Bekijk je rekeningstructuur. Tel alle rekeningen die je bij dezelfde bank aanhoudt bij elkaar op. Kom je boven de 100.000 euro? Dan is het tijd om na te denken over spreiden of een gezamenlijke rekening.
Stap 3: Bewaar documentatie voor de tijdelijk hogere dekking. Heb je recent je huis verkocht, een erfenis ontvangen of een ontslagvergoeding gekregen? Sla de relevante documenten op en noteer de datum van bijschrijving. Die 3 maanden lopen snel.
Het depositogarantiestelsel biedt tot €100.000 bescherming per persoon per bank, en in bepaalde situaties tijdelijk meer. Die bescherming is er alleen voor banken die onder het stelsel vallen. Controleer via het DNB-register of jouw bank daaronder valt, en kijk of de structuur van je rekeningen aansluit op de dekking die je denkt te hebben. Dat is geen overbodige luxe, maar gewoon goed financieel huishouden.