Je eerste salaris staat op de rekening, er blijft aan het einde van de maand wat over, en dan herinner je je ineens dat DUO ook nog bestaat. Een studieschuld van twintigduizend tot dertigduizend euro is voor veel starters gewoon de realiteit. De vraag die dan opkomt: heeft het zin om extra af te lossen, of kun je dat geld beter laten renderen via een ETF? Het antwoord draait om twee getallen. De DUO-rente ligt op dit moment op 2,56% per jaar. Het historisch gemiddelde rendement van een brede wereldwijde ETF, zoals een MSCI World-tracker, bedraagt ergens tussen de 7% en 9% bruto op jaarbasis. Die twee cijfers lijken de rekensom simpel te maken, maar de werkelijkheid is genuanceerder. Wij van Schatrijk.nl werken het voor je uit.
Hoe de DUO-rente precies werkt
Voordat je gaat rekenen, is het handig om te begrijpen wat DUO-schuld eigenlijk bijzonder maakt. De rente wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de gemiddelde staatsobligatierente van de afgelopen vijf jaar. Dat betekent dat de rente relatief laag blijft in stabiele periodes, maar kan stijgen als de marktrente langdurig hoog blijft. Jouw huidige rentevoet geldt voor vijf jaar en wordt daarna opnieuw vastgesteld.
De looptijd bedraagt maximaal 35 jaar, en de maandelijkse aflossing is inkomensafhankelijk. Als je weinig verdient, los je weinig af. Verdient je nooit genoeg? Dan wordt het restant na 35 jaar kwijtgescholden. Dat kwijtscheldingsmechanisme is cruciaal voor de rekensom. Bovendien vreet inflatie in reële termen aan de schuld: bij 2,5% inflatie per jaar is twintigduizend euro over tien jaar nog maar circa vijftienduizend euro waard in koopkracht. De schuld verdampt dus langzaam, ook zonder dat je extra aflost.
De rekenregels voordat je begint
Drie dingen moet je weten voordat je scenarios vergelijkt. Ten eerste is de DUO-rente fiscaal niet aftrekbaar, anders dan vroeger een hypotheekrente. Je betaalt rente met netto euro’s. Ten tweede geldt je beleggingsvermogen in box 3: boven de vrijstelling van circa 57.000 euro per persoon betaal je vermogensrendementsheffing. Als starter met een kleine portefeuille val je hier voorlopig buiten. Ten derde: een noodbuffer van drie tot zes maanden netto-inkomen is geen optie maar een voorwaarde. Begin pas met beleggen of extra aflossen nadat die buffer er staat.
Scenario 1: pessimistisch beleggingsklimaat (4% bruto ETF-rendement)
Stel: je hebt 20.000 euro studieschuld, DUO-rente van 2,56%, en je kunt 200 euro per maand extra inzetten. We rekenen over tien jaar.
| Keuze | Na 10 jaar | Netto resultaat |
|---|---|---|
| Extra aflossen DUO | Schuld versneld afgelost, rente bespaard: ca. 2.800 euro | +2.800 euro zeker rendement |
| Beleggen in ETF (4% bruto, 0,2% kosten, 1,5% netto na inflatie) | Eindwaarde ca. 26.000 euro, maar schuld loopt door met 2.800 euro extra rente | +ca. 2.400 euro netto voordeel |
Conclusie bij dit scenario: extra aflossen wint, maar nipt. Het verschil is kleiner dan de meeste mensen verwachten, mede omdat de DUO-rente al zo laag is. Toch is de zekerheid van schuldvermindering bij een laag beleggingsrendement een rationele keuze.
Scenario 2: neutraal beleggingsklimaat (7% bruto ETF-rendement)
Bij 7% bruto rendement, na aftrek van 0,2% ETF-kosten en gecorrigeerd voor inflatie, houd je circa 4,3% reëel rendement over. Dat is significant meer dan de 2,56% DUO-rente. Over tien jaar groeit diezelfde 200 euro per maand naar ongeveer 34.000 euro bruto. Zelfs als je de doorlopende DUO-rente erbij optelt, win je met beleggen zo’n 4.000 tot 5.000 euro meer dan met extra aflossen.
Het breekpunt ligt rond een DUO-rente van 4,5%. Stijgt de rente bij de volgende herziening boven dat niveau, dan verdampt de marge snel. Zit je nu op 2,56% en verwacht je de komende vijf jaar geen dramatische rentestijging, dan is beleggen mathematisch de betere keuze. De marge is klein genoeg om persoonlijke factoren de doorslag te laten geven.
Scenario 3: optimistisch beleggingsklimaat (9% bruto ETF-rendement)
Dit is het scenario dat starters die vroeg instappen het meest raakt: het hefboomeffect van tijd. Bij 9% bruto rendement en een horizon van vijftien jaar groeit 200 euro per maand naar ruim 72.000 euro. Zelfs als je ondertussen 2,56% rente betaalt over een resterende schuld van pakweg 10.000 euro, staat je netto vermogenspositie na vijftien jaar vele malen sterker dan wanneer je elk jaar extra had afgelost.
Het vroeg instappen op de markt, ook al is het maar met kleine bedragen, levert via compounding een voorsprong op die later moeilijk in te halen is. Dit scenario benadrukt waarom wij van Schatrijk.nl altijd zeggen: begin vroeg, zelfs als de bedragen klein zijn.
De variabele die modellen breekt: de kwijtscheldingsregel
Hier wordt het interessant. Als je verwacht dat je inkomen de komende decennia beperkt blijft, bijvoorbeeld door parttime werken, een creatieve carriere of een zorgtaak, dan los je via de inkomensafhankelijke aflossing misschien nooit de volledige schuld af. Na 35 jaar verdwijnt het restant. Extra aflossen op een schuld die toch verdampt is mathematisch weggegooid geld. In dat geval is beleggen altijd de betere keuze, ook bij een laag rendement.
Risicofactoren die het persoonlijk maken
Vier situaties maken het rekenmodel minder bruikbaar zonder context:
- Je wil binnen vijf jaar een huis kopen. Banken kijken naar je DUO-schuld bij de hypotheekberekening. Een lagere schuld vergroot je leencapaciteit, wat concreet betekent dat aflossen voor jou extra waarde heeft bovenop de rentewinst.
- Je hebt een onzekere baan of werkt als zzp’er. Liquide beleggingen zijn flexibeler dan een terugbetaalde schuld. Je kunt niet snel geld terugvragen aan DUO.
- Je slaapt slecht van schulden. Psychologische schuldenaversie is geen zwakte, het is een echte factor. Als je studieschuld je belemmert in andere financiele beslissingen, is de mentale winst van aflossen reeel geld waard.
- De DUO-rente kan stijgen. De huidige 2,56% wordt over vijf jaar opnieuw vastgesteld. Bij een rentestijging naar 4% of hoger verschuift de balans richting aflossen.
De scorecard: vijf vragen naar een persoonlijk advies
Beantwoord elke vraag eerlijk en tel je score op. Kies daarna het bijbehorende adviespad.
| Vraag | Antwoord A (1 punt) | Antwoord B (2 punten) | Antwoord C (3 punten) |
|---|---|---|---|
| 1. Hoe hoog is jouw actuele DUO-rente? | Boven 4% | Tussen 2,5% en 4% | Onder 2,5% |
| 2. Wat is je beleggingshorizon? | Korter dan 5 jaar | 5 tot 15 jaar | Langer dan 15 jaar |
| 3. Hoe groot is je noodbuffer? | Minder dan 2 maanden | 2 tot 4 maanden | Meer dan 4 maanden |
| 4. Hoe ga je om met beleggingsrisico? | Slecht, ik raak gestrest van koersdalingen | Neutraal, ik houd het vol | Prima, ik zie dips als kans |
| 5. Hoe groot is de kans dat jouw schuld na 35 jaar deels kwijtgescholden wordt? | Klein, ik verwacht hoog inkomen | Middel, onduidelijk | Groot, parttime of laag inkomen verwacht |
Score 5 tot 8: prioriteit aflossen. Jouw situatie maakt de zekerheid van schuld verminderen waardevoller dan het risico van beleggen.
Score 9 tot 11: hybride strategie. Verdeel je extra ruimte over aflossen en beleggen, zie hieronder.
Score 12 tot 15: volledig beleggen. De wiskundige marge en jouw persoonlijke situatie pleiten voor maximale inzet op de beurs.
De hybride strategie uitgewerkt: de 70/30-splitsing
Kom je uit op de middenweg, dan raadt wij van Schatrijk.nl de 70/30-verdeling aan als startpunt. Stel je kunt 300 euro per maand extra inzetten. Dan gaat 210 euro naar een brede ETF, bijvoorbeeld een MSCI All Country World tracker, en 90 euro als extra aflossing aan DUO. Je profiteert van compounding op de beurs, maar je bouwt ook gestaag schuld af.
Herbalanceer dit eens per jaar, in januari, op basis van twee dingen: de nieuwe DUO-rente die DUO elk jaar bekendmaakt, en de verhouding tussen je resterende schuld en je beleggingsportefeuille. Daalt de DUO-rente verder, verschuif dan richting 80/20. Stijgt de rente boven 4%, draai de verhouding om naar 30/70. Zo hou je het model levend in plaats van het één keer in te stellen en te vergeten.
Bij een DUO-rente van 2,56% is extra aflossen mathematisch minder aantrekkelijk dan beleggen, zolang je uitgaat van een beleggingshorizon van tien jaar of langer en een rendement dat in de buurt van het historisch gemiddelde blijft. Maar die rekensom geldt niet voor iedereen in dezelfde mate. Wie binnen een paar jaar een huis wil kopen, een wisselend inkomen heeft of gewoon niet lekker slaapt van een openstaande schuld, heeft goede redenen om de weegschaal anders in te stellen. Zorg eerst voor een solide noodbuffer, gebruik daarna de scorecard in dit artikel om je eigen situatie te beoordelen, en check elk jaar opnieuw wat de actuele DUO-rente is. Aflossen en vermogen opbouwen kunnen prima naast elkaar bestaan, het gaat om de verdeling die bij jouw situatie past.
